żywieckie ubrania stylizowane
0

Żywiecczyzna

Przez jakiś czas Pofolkuj na skupiałam się wyłącznie na folklorze górali podhalańskich i producentach, którzy czerpią właśnie z tych tradycyjnych strojów.

Niedawno pojawiła się jednak kolekcja „Tożsamość” inspirowana ludowymi wzorami górali żywieckich. Kolekcja, tak fascynująca, że postanowiłam zgłębić temat regionalnych strojów żywiecczyzny i zarazić Was folklorem tamtego terenu.

Górale Żywieccy – czyli?

Zacznijmy więc od początku. Żywiecczyzna to najbardziej wysunięta na zachód część małopolski, w południowej części obecnego województwa śląskiego. Jest to rejon, do którego należy między innymi: Bielsko Biała. Ciekawostką jest jednak fakt, że Żywiec(tak jak i Toruń)  jako jeden z nielicznych może się pochwalić własnym strojem – strój żywiecki jest strojem miejskim i to nie o nim będzie dzisiaj mowa.

https://web.facebook.com/

W przeciwieństwie do Podhala, strój góralski prawie zniknął w okresie międzywojennym (ze względu na wyjazdy do pracy na Morawy i na Węgry oraz prace w kopalni). Jednak obecnie, staraniem wielu grup folklorystycznych ubrania są rekonstruowane a tradycje wskrzeszane ponownie. Jedną z najlepszych pracowni na tamtym terenie, która zajmuje się rekonstrukcją i tworzeniem nowych wersji strojów górali żywieckich jest Pani Jadwiga Jurasz, o której napiszę w dalszej części wpisu ;).

Męski strój

Mężczyźni nosili czarny kapelusz z filcu, rondo kapelusza było opasane wstążką. Zimą mężczyźni zakładali czapki uszyte z baraniego futra, tak zwane baranice.

http://zywiecinfo.pl/magazyn/item/80-stroj-gorali-zywieckich

Koszule świąteczne były szyte z adamaszkowego płótna. Krojem przypominały podłużne poncho, a przy ramionach doszywano imitacje przyramek. Były noszone zawsze wpuszczone w spodnie. Kaftany czy kamizelki zakładano na koszule. Zdobiono je metalowymi, błyszczącymi guzikami, gęsto naszywanymi na przodach kamizelki, obok guziki naszywano pomponiki.

Do stroju odświętnego zakładano długą gunię do kolan. Nosiło się ją zarzuconą na ramiona, z luźno opadającymi rękawami, które po związaniu mogły służyć jako kieszenie. Zdobienia guni były podobne do zdobień kamizelki- doszywane gęsto obok siebie kolorowe sznureczki w kolorze czerwonym, żółtym, pomarańczowym, zielonym albo granatowym.

https://web.facebook.com/pg/pracowniamodyregionalnej

I tutaj mam dla Was ciekawostkę: układ i kolorystyka sznureczków pokazywała również, z jakiej wioski pochodzi dany mężczyzna.

Spodnie nazywano nogawicami albo portkami. .Szwy na bokach wzmacniane były doszywanymi, wąskimi paskami z ciemnego sukna.

Na koszulę i spodnie nakładało się trzos, czyli skórzany pas.  Choć nosili go głównie młodzi mężczyźni. Pomagały one przy noszeniu ciężarów i zabezpieczały przed urazem [1].

Kobiecy strój

Zacznijmy od bielizny, za bieliznę służyła ciasnocha, szyta z tkanin samodziałowych. Na to zakładało się jeszcze wierzchnią koszulkę nazywaną opleckiem.

wikipedia.org

Rękawy koszuli były zakończone mankietami, a przy szyi wykańczano koszulę krezą. Krezę i przody koszuli ozdabiało się białym haftem (o białym hafcie przeczytacie więcej tutaj) . Dodatkowo kobiety zakładały także jakle, nazywane jupkami (rodzaj kaftaniku). Jakle mogły być samodzielną częścią garderoby albo tworzyć komplet razem ze spódnicą.  Z przodu jupki zdobione były naszyciami z koralików, koronek albo wstążek z tafty.

Spódnice były bardzo drobno marszczone, w górnej części materiału wszywano pasek. Dolną część spódnicy wzmacniana była pasem mocno wykrochmalonego płótna. Spódnice na początku były z lnianego płótna, potem zaczęto używać jedwab, wytłaczany atłas, szewiot, tybet oraz różnego rodzaju tkaniny wełniane. Noszono spódnice sięgające do połowy łydki.

góralski strój żywiecki
https://web.facebook.com/pracowniamodyregionalnej/

Do spódnic ubierało się (szerokie na dwa metry) zapaski. Tkanina na zapaskę mogła być jednobarwna albo we wzory. Często też zapaski były ozdabiane haftami, który rozmieszczało się wzdłuż dolnego brzegu.

Najważniejsza i najdroższa część garderoby – gorset. Najczęściej noszony przez dziewczęta. Tak jak góralskie był mocno wycięty pod szyją, a dekolt miał kształt owalny. Mógł być zapinany na guziki lub sznurowany.. Sznurowanie gorsetu zaczynało się od góry ku dołowi, a na samym dole dwie wstążki wiązało się w kokardę.  Hafty na gorsetach pojawiły się po pierwszej wojnie światowej . Aplikacje zajmowały całe plecy i przody gorsetu, a najczęściej stosowanym wzorem były motywy kwiatowe [1].

Strój górali żywieckich jest równie skomplikowany jak strój górali podhalańskich, choć mam wrażenie, że nie jest aż tak popularny (a szkoda).

Jeśli chodzi o pracownie gdzie można zamówić taki strój to wybór jest niewielki, ale jest jedna pracownia, która działa cuda!

Pracownia Mody Regionalnej – Stroje Górali Żywieckich- nowa tradycja 😉

Na Facebooku pracowni znajdziecie mnóstwo strojów góralskich wykonanych zgodnie z kanonem, o którym pisałam wcześniej. Historia  Pracowni zaczęła się właśnie od tego, że Pani Jadwiga – założycielka zespołu Regionalnego Grojcowianie zaczęła szyć dla swojego zespołu tradycyjne stroje jak najbardziej zbliżone do tych sprzed kilkudziesięciu lat. Potem pojawiły się zlecenia „z zewnątrz”.

folkowy haft, róże

Z czasem Pracownia wprowadziła do oferty stylizowane stroje.

Temat stylizowanych strojów jest trudny, trzeba uważać aby nie były one banalne. Panie z Pracowni radzą sobie w tym temacie doskonale a stroje są oryginalne i nie do podrobienia.

stylizowane stroje górali żywieckich
https://web.facebook.com/pracowniamodyregionalnej/

Muszę przyznać, że suknie ślubne wykonane prawie w całości w technice białego haftu powalają!

suknia ślubna stylizowana
https://web.facebook.com/pracowniamodyregionalnej/

Zapytałam Panie z Pracowni co jest im bliższe stroje stylizowane czy regionalne, bo rzadko się zdarza aby marka potrafiła tworzyć piękne regionalne stroje i równocześnie przenosić je „do nowoczesności” jednocześnie – a w tej pracowni to się udaje. Oto co jest kluczem do ich sukcesu:

Ciężko mi powiedzieć co jest mi bliższe, lubię oglądać efekt końcowy zarówno jednych jak i drugich. Ubrania stylizowane dają mi większe możliwości kreatywne, tak można powiedzieć😉 a stroje regionalne maja najwięcej uroku w swojej tradycyjnej formie, w prostocie 😉

Folk strój, strój górali żywieckich, stylizowana plisowana spódnica
https://web.facebook.com/pracowniamodyregionalnej/

Co ważne – pracownia jest rodzinną firmą, międzypokoleniowe porozumienie można zobaczyć w projektach, które sięgając do tradycji i kanonów mają nutę nowoczesności.

Koniecznie odwiedźcie profil marki na Facebooku (>>link<<) a gwarantuje Wam, że zakochacie się w ich strojach!

[1] http://www.polskatradycja.pl/folklor/stroje-ludowe/malopolska/116-stroj-zywiecki.html

Dodaj komentarz